برای اولین‌بار، تولید برق خورشیدی در پاکستان از برق هسته‌ای پیشی گرفت. قطعی‌های مکرر و قبض‌های سنگین، مردم را به سمت پنل‌های خانگی سوق داده است.
پاکستان امسال به نقطه‌ای رسید که در تاریخ برقش سابقه نداشت: بر اساس گزارش وضعیت صنعت هسته‌ای جهان ۲۰۲۶ (WNISR 2026)، نیروگاه‌های خورشیدی این کشور در سال ۲۰۲۵ حدود ۳۶.۳ تراوات‌ساعت برق تولید کردند و برای اولین‌بار از تولید برق هسته‌ای پیشی گرفتند. حتی با وجود اینکه تولید هسته‌ای پاکستان در همان سال با رشد ۳.۷ درصدی به رکورد تاریخی ۲۲.۵ تراوات‌ساعت رسید. گزارش تأکید می‌کند که عدد خورشیدی احتمالاً به‌طور قابل‌توجهی کمتر از واقعیت است، چون بخش بزرگی از پنل‌های نصب‌شده در خانه‌ها و کسب‌وکارها در شبکه ثبت نمی‌شوند و در آمار رسمی هم دیده نمی‌شوند. یعنی موج واقعی، از آنچه آمار می‌گوید بزرگ‌تر است.
چرا این اتفاق افتاد؟
پاکستان از ابتدای ۲۰۱۷ تا نیمه ۲۰۲۶ بیش از ۵۸ گیگاوات پنل خورشیدی از چین وارد کرد؛ ۶۹ درصدش فقط در فاصله ۲۰۲۴ تا نیمه ۲۰۲۶ آمده. پاکستان دومین بازار بزرگ واردات پنل چین در دنیاست و در سال ۲۰۲۵ بزرگ‌ترین مشتری چین بود. پاکستان در پنج سال حدود دو برابر ظرفیتی را نصب کرده که فرانسه در یک دهه نصب کرده بود. قطعی برق و قبض‌های سنگین شبکه، خانواده‌ها و کسب‌وکارها را در پاکستان به این نتیجه رساند که خودشان برق تولید کنند. دقیقاً همان اتفاقی که مصرف برق شبکه را با وجود رشد اقتصادی، پایین آورده است.
تولید خانگی، راهکار حل ناتزاری برق
این اعداد برای ایران چه معنی دارد؟
پاکستان کشوری است که قطعی برق برای مردمش تازگی ندارد. درست مثل ایران. وقتی در چنین کشوری خورشید از هسته‌ای (با آن‌همه نیروگاه و سرمایه‌گذاری دولتی) جلو می‌زند، یعنی بازی عوض شده: آینده برق، دست کسانی است که منتظر شبکه نمی‌مانند.
خانه‌ای که پنل خورشیدی دارد: از قطعی برق بی‌نیاز می‌شود، از شر قبض‌های سنگین خلاص می‌شود، و تولیدش بخشی از همان موجی است که آمار رسمی همیشه چند قدم عقب‌تر از آن است.
برق هسته‌ای دیگر انتخاب اول جهان برای تولید برق نیست.
جهان در همین مسیر
این اتفاق فقط مربوط به پاکستان نیست. بر اساس WNISR 2026، در آوریل ۲۰۲۵ برای اولین‌بار در تاریخ، تولید ماهانه برق خورشیدی جهان از برق هسته‌ای بیشتر شد (یک ماه قبل از آن نیز برق بادی از برق هسته‌ای پیشی گرفته بود.) سهم هسته‌ای از برق جهان به ۸.۸ درصد رسید — کمترین سطح در ۴۵ سال. تولید هسته‌ای جهان هرچند با ۲۷۰۳ تراوات‌ساعت رکورد زد، اما تمام رشدش فقط از چین بود و در بقیه جهان شاهد افت بود؛ در همین سال، چین حدود ۱۲۰ برابر ظرفیت هسته‌ای جدیدش، نیروگاه‌های خورشیدی راه‌اندازی کرد. در مقیاس سالانه هم تصویر مشابه است: طبق بررسی جهانی برق Ember ۲۰۲۶، تولید خورشیدی جهان در ۲۰۲۵ به ۲۷۷۸ تراوات‌ساعت رسید؛ بالاتر از ۲۷۰۳ تراوات‌ساعت برق هسته‌ای.
جمع‌بندی
عدد ۳۶.۳ در برابر ۲۲.۵ فقط یک آمار نیست؛ نشانه یک تغییر جهت تاریخی است. کشوری که زمانی برای روشنایی به نیروگاه‌های بزرگ متکی بود، امروز بزرگ‌ترین منبع برقش را روی بام خانه‌های مردم دارد. سوال دیگر «آیا خورشیدی جواب می‌دهد؟» نیست؛ سوال این است که «ما کی شروع می‌کنیم؟» البته این موضوع فقط مربوط به پاکستان نیست. تحلیل مشترک Ember و African Tech Futures Lab (منتشرشده ۲۷ اوت ۲۰۲۶) نشان می‌دهد آفریقا امسال رکورد ۱۷ گیگاوات نصب خورشیدی را می‌شکند. ۴۵ درصد رشد نسبت به ۲۰۲۵، با رکورد ملی در ۳۶ کشور از ۵۴ کشور. حدود سه‌چهارم این ظرفیت را سیستم‌های توزیع‌شده و پشت‌بامی تشکیل می‌دهد که در آمار رسمی ثبت نمی‌شوند؛ به همین دلیل Ember به‌جای رجیسترهای ملی، داده‌های گمرکی واردات پنل چین را مبنا قرار داده است. پیام هر دو گزارش یکی است: برقی که در خانه‌ها تولید می‌شود، جلوتر از آمار رسمی حرکت می‌کند.
